Higiena cyfrowa w szkole

Zasady zamiast zakazów. W przestrzeni publicznej jest głośno o planowanym zakazie używania telefonów w szkołach. W Fundacji „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” wierzymy, że zamiast nakazywać i zabraniać, lepiej jest uczyć i wspólnie wypracowywać dobre praktyki. Edukacja całej społeczności szkolnej – uczniów, nauczycieli i rodziców – daje trwałe efekty. Dzięki temu zasady higieny cyfrowej nie stają się ograniczeniem, ale drogowskazem, który pomaga korzystać z technologii w sposób zdrowy, bezpieczny i wspierający rozwój.

Choć technologia otwiera wiele możliwości, nie zawsze jest potrzebna w szkolnej codzienności. Telefony, tablety czy smartwatche często rozpraszają uwagę, zamiast ją wspierać i utrudniają budowanie prawdziwych relacji między uczniami. Zbyt częste korzystanie z ekranów zabiera czas na rozmowę, ruch, kreatywne działanie czy po prostu bycie razem. Szkoła powinna być miejscem, w którym przede wszystkim dzieci i młodzież uczą się współpracy, krytycznego myślenia i uważności – a tego nie da się w pełni osiągnąć, gdy wzrok i myśli uciekają w stronę ekranu.

Jednym z priorytetów MEN na rok szkolny 2025/2026 jest promowanie higieny cyfrowej i bezpiecznego korzystania z internetu (pkt 5). To oznacza między innymi:

• rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia i analizy treści dostępnych w sieci,
• uczenie odpowiedzialnego i przemyślanego korzystania z nowoczesnych technologii przez uczniów, nauczycieli i rodziców,
• stosowanie technologii (w tym narzędzi opartych na sztucznej inteligencji) w sposób wspierający edukację, a nie zastępujący myślenie,
• dbanie o zdrowie psychiczne i fizyczne uczniów poprzez świadome ograniczanie nadmiernego korzystania z urządzeń ekranowych.

To działania, które łączą się nie tylko z punktem 5 polityki oświatowej, ale także z innymi priorytetami — m.in. wspieraniem dobrostanu, profilaktyką uzależnień czy rozwijaniem kompetencji społecznych i obywatelskich.

Uważamy, że skuteczne wdrażanie zasad higieny cyfrowej w szkole wymaga edukacji obejmującej nie tylko uczennice i uczniów, ale również grono pedagogiczne i rodziców. Tylko w ten sposób możliwe jest stworzenie środowiska, w którym technologia wspiera naukę i komunikację, zamiast rozpraszać uwagę, być przyczyną konfliktów czy szerzyć nieodpowiednie lub wręcz niebezpieczne treści. Nauczyciele i rodzice odgrywają w tym procesie kluczową rolę – kształtują codzienne otoczenie dzieci, egzekwują zasady i dają przykład, jak korzystać z technologii w sposób odpowiedzialny.

Wiele osób dorosłych nie zdaje sobie w pełni sprawy z zagrożeń obecnych w sieci – od nieodpowiednich treści, przez dezinformację, po presję społeczną w grupach rówieśniczych na komunikatorach, aż po ryzyka związane z prywatnością. Dlatego tak istotne jest, aby nauczyciele i rodzice zdobywali wiedzę i umiejętności pozwalające wspierać dzieci w bezpiecznym i świadomym korzystaniu z technologii.