Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, w ramach projektu RÓWIEŚNICY (2026), przebadała ponad 140 000 dzieci w wieku 10-17 lat pod kątem doświadczania przemocy rówieśniczej. Dane z badania, zaprezentowane w czerwcu tego roku, pokazały, że aż 75% uczniów doświadczyło przynajmniej jednej formy cyberprzemocy od swoich koleżanek i kolegów. Najczęściej wskazywanymi doświadczeniami przemocy rówieśniczej były: wyśmiewanie i krytykowanie wyglądu (58%), otrzymywanie nieprzyjemnych wiadomości (56%) i wykluczenie z grupy lub aktywności w internecie – (53%).
Choć osoba hejtowana pozostaje najbardziej poszkodowana w tej sytuacji, to należy pamiętać, że negatywne konsekwencje hejtu odczuwa także sama osoba stosująca przemoc online. Hejter również mierzy się z nieprzyjemnymi uczuciami:
- rozdrażnieniem,
- poczuciem niższości,
- zazdrością,
- poczuciem zagrożenia i niepewnością,
- strachem przed konsekwencjami.
Dlaczego młodzież hejtuje?
Powodów, dla których młodzi hejtują zarówno w realu jak i w sieci jest wiele.
Często są to:
- działanie pod wpływem silnych emocji,
- nieprawidłowa ocena sytuacji i czyichś intencji,
- zazdrość,
- chęć zemsty,
- chęć zdobycia pozycji w grupie,
- chęć bycia zauważonym,
- lęk przed byciem odrzuconym, wykluczonym,
- lęk przed byciem hejtowanym.
Dwa ostatnie przykłady wynikają z chęci uprzedzenia sytuacji. Osoba, która upokarza inną osobę z lęku przed byciem wykluczonym z grupy lub hejtowanym to ta, która chce poprzez takie działanie pokazać, że ma wysoką i mocną pozycję w grupie, jest silna i można się jej bać. Mamy tu prawdopodobnie do czynienia z niezaspokojoną potrzebą akceptacji i przynależności do grupy. Osoba hejtująca często chce po prostu zwrócić nasiebie uwagę, uzyskać atencję, dowartościować się kosztem innych. Warto więc tłumaczyć, że hejt nie jest dobrym sposobem na zaspokojenie takich potrzeb.
Co zrobić, gdy moje dziecko dopuściło się hejtu?
- porozmawiaj z dzieckiem o emocjach, jakie przeżywa, o potrzebach, które zaspokaja sobie w ten nieadaptacyjny i krzywdzący innych sposób, aby lepiej rozumiało motywy hejtu,
- wspólnie zastanówcie się, jak może zaspokoić braki emocjonalne w zdrowy i bezpieczny sposób. Ważne, aby dziecko poczuło się akceptowane, ważne i słyszane. Zadbajcie o wspólny czas uważnej obecności i bliskości, bez rozpraszaczy w postaci telefonu czy telewizora. Pozwól mu wyrazić trudne emocje, doceniaj jego starania.
- ukierunkuj myślenie dziecka na to, jak mogą czuć się osoby, których jego hejterskie komentarze dotykają. Rozwijanie empatii u młodego człowieka, to kluczowe remedium na hejt.
- opowiedz mu o konsekwencjach, jakie mogą go spotkać za hejt . Uczniowi za hejt grożą kary szkolne (np. upomnienie lub obniżenie oceny z zachowania). Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich wyznacza kary dla osób wieku 13-17 lat, są to m.in. upomnienie lub skierowanie do ośrodka kuratorskiego lub wychowawczego. Osób powyżej 17 roku życia dotyczą kary wyznaczone w kodeksie karnym, są to np. kara grzywny lub kara pozbawienia wolności.
- wyraźnie zaznacz, że hejt to nie jest właściwy sposób na rozładowania napięcia
- uczcie się razem sposobów regulacji emocji: np. poprzez oddech, ruch, nazywanie emocji, itp.
- warto podpowiedzieć dziecku, co może robić, gdy wzbiera w nim chęć np. na napisanie komuś złośliwego komentarza. Niech zada sobie następujące pytania:
– dlaczego chcę to napisać? (np. czy chcę w ten sposób sprawić, by ktoś poczuł się gorzej ode mnie?)
– jaką mam potrzebę? (np. chcę pokazać swoją siłę, umocnić pozycję w grupie?)
– jak inaczej mogę tę potrzebę zaspokoić? (np. dzieląc się czymś, w pozytywny sposób zdobyć aprobatę innych)
– możesz podsunąć mu miniserial edukacyjny „#SPOTTED”, który powstał w ramach Programu „RÓWIEŚNICY”, aby pomóc nastolatkom zrozumieć mechanizmy zjawiska hejtu i pokazuje uczucia, z którymi mierzy się hejter. Serial można obejrzeć tutaj.
Jak rozwiązać tę sytuację?
Jako rodzic możesz stanąć przed trudną do zaakceptowania sytuacją, w której okaże się, że Twoje dziecko dopuściło się hejtu. Taka informacja często budzi niedowierzanie – w końcu znasz swoje dziecko, wychowujesz je zgodnie z wyznawanymi wartościami i nie kojarzysz go z agresywnymi zachowaniami. Warto jednak pamiętać, że zwłaszcza w okresie dorastania młodzi ludzie mogą zachowywać się zupełnie inaczej w grupie rówieśniczej niż w domu. Presja otoczenia, chęć zdobycia akceptacji czy mechanizmy funkcjonujące w internecie mogą sprawić, że przekraczają granice, których w innych okolicznościach by nie przekroczyli.
Gdy przyjdzie do konfrontacji i spotkania z osobą, która ucierpiała przez hejt Twojego dziecka, ważne jest, aby obydwie strony miały w sobie nastawienie na rozwiązanie problemu. Jeśli rozwiązujecie tę sytuację w szkole, to celem zarówno rodziców, jak i nauczycieli powinna być pomoc dziecku. Zarówno temu, które zostało poszkodowane, jak i osobie, która dopuściła się przemocy. Nie chodzi o szukanie winnego, tylko o dojście do tego, jakie potrzeby nie zostały zaopiekowane i zapewnienie konkretnego wsparcia. Warto więc wesprzeć młodych w takich sposobach realizowania potrzeb, które nie będą krzywdzące dla nikogo.
A jeśli i Ty, Drogi Rodzicu, czujesz się przytłoczony sytuacją i masz potrzebę rozmowy ze specjalistą o tym, co przeżywasz w związku z tym, że Twoje dziecko dopuściło się przemocy, skorzystaj z bezpłatnej i anonimowej infolinii 800 100 100 – telefonu wsparcia dla rodziców. i nauczycieli.
Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” jest partnerem merytorycznym programu „Szkoda życia na hejt” Fundacji UNIQA, w ramach którego wybranych 50 szkół podstawowych otrzymuje bezpłatny pakiet szkoleń i materiałów, które wspierają je w walce z mową nienawiści w sieci. Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa” odpowiada za realizację szkoleń w placówkach oświatowych.
